वाचन संस्कृती घराघरांत पोहोचविणे काळाची गरज!
उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी समृद्धी दिवाणे यांचे प्रतिपादन; समूह वाचन व ग्रंथ प्रदर्शनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद
हिंगोली : डिजिटल युगात मोबाईल आणि इंटरनेटच्या वाढत्या वापरामुळे वाचनाच्या सवयींमध्ये बदल होत आहेत. अशा परिस्थितीत भावी पिढीचा बौद्धिक विकास, विचारांची प्रगल्भता आणि भाषेचे संवर्धन करण्यासाठी वाचन संस्कृती घराघरांत पोहोचविणे ही काळाची गरज आहे. वाचन ही केवळ वैयक्तिक सवय न राहता समाजव्यापी चळवळ बनली पाहिजे, असे प्रतिपादन जिल्हा परिषदेच्या उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी समृद्धी दिवाणे यांनी केले.
अभिजात मराठी भाषा सप्ताहानिमित्त जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालय, हिंगोली आणि स्थानिक वाचन कट्टा समूह यांच्या संयुक्त विद्यमाने महसूल कॉलनी येथील जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालयात समूह वाचन आणि ग्रंथ प्रदर्शनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या उपक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी समृद्धी दिवाणे बोलत होत्या. या कार्यक्रमाला साहित्यप्रेमी, शिक्षक, प्रशासकीय अधिकारी आणि नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला.
ग्रंथांमधून विचारांना मिळते नवी दिशा
पुस्तके ही केवळ माहिती मिळविण्याचे साधन नसून ती माणसाच्या विचारांना दिशा देतात, ज्ञानाचा विस्तार करतात आणि व्यक्तिमत्त्व विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. वाचनामुळे व्यक्तीची विचार करण्याची क्षमता वाढते, भाषेवर प्रभुत्व निर्माण होते आणि सामाजिक जाणिवा अधिक व्यापक होतात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी सामूहिक प्रयत्न होणे आवश्यक आहे, असा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
अभिजात मराठी भाषेचा समृद्ध वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्यासाठी मराठी साहित्याचे वाचन, अभ्यास आणि जतन करणे आवश्यक आहे. घरामध्ये वाचनासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करणे, मुलांना पुस्तकांची ओळख करून देणे आणि पालकांनी स्वतः वाचनाची सवय जोपासणे यामुळे वाचन संस्कृती अधिक प्रभावीपणे रुजण्यास मदत होईल, अशी भूमिका यावेळी मांडण्यात आली.
विविध साहित्यकृतींचे ग्रंथ प्रदर्शन
कार्यक्रमाच्या प्रारंभी उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी समृद्धी दिवाणे यांच्या हस्ते ग्रंथ प्रदर्शनाचे उद्घाटन करण्यात आले. या प्रदर्शनामध्ये अभिजात मराठी भाषेचा गौरव अधोरेखित करणारे दर्जेदार साहित्य, मराठी विश्वकोश, मराठी ग्रंथसूची आणि विविध विषयांवरील संदर्भग्रंथ मांडण्यात आले होते.
मराठी भाषेची समृद्ध परंपरा, साहित्यविश्वातील वैविध्य आणि ज्ञानाच्या विविध शाखांची ओळख करून देणाऱ्या या प्रदर्शनामुळे उपस्थितांना विविध ग्रंथ पाहण्याची आणि त्यांची माहिती जाणून घेण्याची संधी मिळाली. मराठी भाषा, साहित्य आणि ग्रंथालय चळवळीविषयी जनजागृती करण्याच्या दृष्टीने हे प्रदर्शन महत्त्वपूर्ण ठरले.
यानंतर उपस्थित मान्यवर, अधिकारी, शिक्षक आणि वाचनप्रेमींनी सलग अर्धा तास शांततेत व एकाग्रतेने समूह वाचन केले. एकाच ठिकाणी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींनी एकत्र येऊन वाचन केल्याने सामूहिक वाचनाचे महत्त्व अधोरेखित झाले. वाचनासाठी वेळ देणे, एकाग्रतेने पुस्तके वाचणे आणि वाचलेल्या साहित्यावर विचारमंथन करणे, या बाबींना या उपक्रमातून प्रोत्साहन मिळाले.
शाळांमध्ये ‘बाल वाचन कट्टा’ सुरू करण्याची गरज
कार्यक्रमाला जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्थेचे प्राचार्य बी. बी. पुटवाड, शिक्षणाधिकारी (योजना) संदीपकुमार सोनटक्के, महाराष्ट्र साहित्य परिषद, हिंगोली शाखेचे अध्यक्ष अशोक अर्धापूरकर, मराठवाडा विभाग ग्रंथालय संघ व जिल्हा ग्रंथालय संघाचे अध्यक्ष खंडेराव सरनाईक, ज्येष्ठ अधिव्याख्याते डॉ. उज्ज्वल करवंदे आणि डॉ. तुकाराम राजे यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
यावेळी मान्यवरांनी अभिजात मराठी भाषेचा समृद्ध वारसा, ग्रंथालय चळवळीचे सामाजिक योगदान आणि वाचन संस्कृती रुजविण्याची आवश्यकता याविषयी मार्गदर्शन केले. विद्यार्थ्यांमध्ये लहान वयापासूनच अवांतर वाचनाची आवड निर्माण झाल्यास त्यांची भाषिक क्षमता, कल्पनाशक्ती आणि आकलनशक्ती विकसित होण्यास मदत होते. यासाठी शाळांमध्ये ‘बाल वाचन कट्टा’ सुरू करण्यावर भर देण्यात आला.
शालेय अभ्यासक्रमाबरोबरच विद्यार्थ्यांनी कथा, कादंबऱ्या, चरित्रे, विज्ञानविषयक पुस्तके आणि विविध ज्ञानशाखांतील साहित्याचे वाचन करावे. शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना पुस्तकांची निवड करण्यासाठी मार्गदर्शन करावे, तसेच शाळा आणि सार्वजनिक ग्रंथालयांमध्ये समन्वय वाढवावा, अशा सूचना यावेळी मांडण्यात आल्या.
ग्रंथालये बनावीत विचारविनिमयाची केंद्रे
स्थानिक साहित्यिक, शिक्षक, वाचनप्रेमी आणि ग्रंथालय चळवळीतील कार्यकर्त्यांना एकत्र आणून वाचनविषयक उपक्रम सातत्याने राबविण्याची गरजही मान्यवरांनी व्यक्त केली. ग्रंथालये ही केवळ पुस्तके उपलब्ध करून देणारी ठिकाणे न राहता ज्ञानाची देवाणघेवाण, साहित्य चर्चा, वैचारिक संवाद आणि सामाजिक प्रबोधनाची केंद्रे बनावीत, अशी अपेक्षा यावेळी व्यक्त करण्यात आली.
नूतन जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालयाचा उपयोग साहित्यिक आणि वाचनप्रेमींना एकत्र आणण्यासाठी करता येईल. नियमित वाचन कट्टा, पुस्तक परिचय, लेखकांशी संवाद आणि विद्यार्थ्यांसाठी वाचनविषयक उपक्रम आयोजित केल्यास वाचन चळवळीला अधिक व्यापक स्वरूप प्राप्त होऊ शकते, असे मत उपस्थितांनी मांडले.
या वेळी वाचन कट्टा समूहातील शिक्षक, साहित्यिक, व्यावसायिक आणि नागरिकांनी वाचन चळवळ अधिक प्रभावी करण्यासाठी विविध संकल्पना व सूचना मांडल्या. वाचन संस्कृतीचा प्रसार करण्यासाठी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींनी एकत्रितपणे काम करण्याची आवश्यकता यावेळी अधोरेखित झाली.
ग्रंथ प्रदर्शनाचा लाभ घेण्याचे आवाहन
कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी आशिष ढोक यांनी केले. महसूल कॉलनी येथील जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालयात आयोजित ग्रंथ प्रदर्शन सर्वांसाठी खुले असून, हिंगोली शहरातील वाचनप्रेमी, विद्यार्थी आणि नागरिकांनी या प्रदर्शनाला भेट देऊन विविध ग्रंथांची माहिती घ्यावी, असे आवाहन त्यांनी केले. तसेच नागरिकांनी शासकीय ग्रंथालयाचे सभासद होऊन उपलब्ध ग्रंथसंपदेचा लाभ घ्यावा, असेही त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्राथमिक शिक्षक दीपक कोकरे यांनी केले, तर केंद्रप्रमुख विजय बांगर यांनी कार्यक्रमाच्या नियोजनाची जबाबदारी सांभाळली. या उपक्रमाला शहरातील विविध क्षेत्रांतील वाचनप्रेमी नागरिक, शिक्षक, प्रशासकीय अधिकारी, व्यावसायिक आणि वाचन कट्टा समूहाचे सदस्य मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
वाचनाची आवड निर्माण करणे, मराठी भाषेचा वारसा जतन करणे आणि पुढील पिढीला पुस्तकांशी जोडणे, या उद्देशाने अशा प्रकारचे वाचन कट्टा उपक्रम नियमितपणे राबविण्याचा निर्धार उपस्थितांनी व्यक्त केला. अभिजात मराठी भाषा सप्ताहानिमित्त आयोजित हा उपक्रम हिंगोलीतील वाचन संस्कृतीच्या प्रसारासाठी महत्त्वपूर्ण ठरला.
إرسال تعليق